Аан тыл тыына

Аан тыл тыына

Битээлий Былааһап
«Субурҕа» кинигэттэн

Муусука

vlasov b7a9eДьиҥ (истина)... Чахчы (честность)... Кырдьык (правда)... Астык да тыллар.
Ис¬тиҥ... Иһирэх... Бу баарынан (тутуһан туран)... Уйадытар да иэйиилэр...
Дьэ, бу! Көр, бу!

Муусука. Муусука (дорҕоон) — былыргы ускуустуба. Бастакы киһи (хоме сапиенс) биир тылы саҥарбакка сылдьан, таҥалай таһааран күрдьүгүнээн-сүрдьүгүнээн, ыһыытаан-хаһыытаан, тугу эрэ охсон-тэбэн, тугу эрэ тардан-тырыыппайдаан, тугу эрэ буккуйан-иккийэн бэйэтин ис туругун (чуубустубатын) быһаарар эбит. Мөлүйүөн сыллар кэннэ киһи ис туругун таска таһаарар дорҕооно уларыйбакка, өй-санаа өттүнэн кэрэтийэн «муусука эйгэтэ» дэнэр буолла.
Муусука — олох курдук таптанар, олох курдук уустук, олох курдук муҥура суох «ытык алып» (өлбөт эйгэ) буолар. Муусуката суох — олох суох!

Муусука (иэйиикэ) туһунан номох хара баһаам. Холобур, былыргы Греция номоҕунан, Парнаас хайатыгар үйэлэргэ эдэр-кэрэ бэйэлэринэн хаалбыт «иэйии» (мууза) диэн кыргыттар олорбуттар эбит... Кинилэр түүн аайы, хайа оройугар тахсан ыллыыр ырыалара киһи-аймах хомолтотун-куруһун кыйдыыр эбит. Бу иэйиилэргэ кыттыһан, Аполлон диэн бастакы доҕуһуолдьут кыһыл көмүс кифааратыгар оонньоотоҕуна, сир-дойду имэҥ иэйиинэн, ой дуораанынан туоллаҕына, бэл хааннаах сэриилэр тохтууллар эбит.
Эбэтэр, эмиэ былыргы грек ырыаһыта Орфей туһунан номох баар. Кини
кифааратыгар оонньуу-оонньуу ыллаатаҕына, хайалар хаамаллар, өрүстэр көтөллөр, биир тылынан, айылҕаны араастаан хамсатар эбит... Кини муусукатыттан аллараа дойду абааһылара өлөллөр эбит... Бэл Эвридика диэн өлбүт кэргэнин ырыатынан (ырыа ыллаан) тилиннэрбит эбит...
Бу манна көстөрүнэн, былыргы гректэр ырыаны (иэйиини) — таҥараҕа тэҥ¬ниил¬лэр эбит... Ол эбэтэр, муусука дьайар күүһэ — хомуһун (маагия), эмп, итэҕэл өй¬дөбүллээх.

Өссө биир сэһэни эбии кэпсиим. Арай биирдэ, Итаалияҕа Кремон куорат уулуссатынан аптаах киһи хаампыт. Биир дьиэ түннүгүттэн скриипка алып-
таах дорҕооно иһиллибит. Аптаах киһи дьиэҕэ киирбитэ, арай, биир эдэр уол саҥа оҥорбут үнүстүрүмүөнүгэр оонньуу олорор эбит. Ыалдьыт «миэхэ бу скриипкаҕын бэлэхтээ, оччоҕо баҕа санааҕын толоробун» диэбит. Дьэ туран, аптаах киһибит муусукаан уол көрдөһүүтүнэн уһун олоҕу баҕарбыт, итиэннэ этэр этиилээх буолбут: «эн 999 улуу үнүстүрүмүөнү оҥорон баран, бу орто дойдуттан арахсыаҥ...» диэбит. Сыллар ааспыттар. Улуу маас¬тар скриипкалары, аальттары, виолончеллары, гитааралары оҥорбут. Үс нууллаах 1000 сыыппара ыган-түүрэн кэлбитигэр маас¬тар улаханнык ыалдьыбыт. Ол түүн уолат¬тарын, үөрэнээччилэрин ыҥыран баран,
эппит: «аптаах киһи (дьылҕа хаан) өтө көрөн эппит тылын толорон эрэр. Мин 1000 ахсааннаах, кылынан ыллыыр дорҕоон үнүстүрүмүөнүн айдым-оҥордум, бары үнүстүрүмүөннэрбэр ыраас дууһабын иҥэрдим, уһун-көмүс олохпун анаатым. Мин төрөппүт үнүстүрүмүөннэрим үйэттэн үйэҕэ барыахтара, кинилэри кытта мин аатым ааттана туруоҕа, мин өрүү тыыннаах буолуом» диэбит. Ол кэннэ өлбүт. Оннук кини дууһата — оҥорбут скриипкаларын нөҥүө, субу күҥҥэ диэри тыыннаах дии?!.
Дьикти... Кини аата — аптаах тыас ааптара, скриипка улуу маастара — Антонио Страдиваари! Скриипка тыаһа — Страдиваари дууһата...

Муусука диэн — тулалыыр айылҕаны, эргийэр эйгэни, устар олоҕу уус-ураннык, дорҕоон тыаһынан сатаан киэргэтэн дьоҥҥо иһитиннэрии. Муусука олорор, утуйар сирэ — айылҕа.
Муусука тыла — дорҕоон. Муусука — аан дойду, киһи-аймах тыла. Муусука экчи тыллаах дьиссипилиинэ, омугу, норуоту ситимниир сүдү күүс.
Муусука — дорҕоон архитектуурата.
Бэйэм бэйэбин кытта кэпсэтиим — мин ис муусукам.
Чуумпу (пауза) — улуу муусука...
Аны. Кэнсиэри, испэктээги, киинэни көрөөччү эмиэ муусукалаах ээ... Сидиэн¬ньэтин кыычырҕааһына, таҥаһын суугуна, тыынарын тыаһа — туспа муусука. Онон, ким бары — муусукаан.

Бастакы ырыалар. Аан бастакы ырыа — быраман былыргы аҕа уустарыгар, сиэр-туом (обряд), итэҕэл (ритуал) эйгэтигэр үөскээбит эбит. Онтон салгыы, архыып докумуоннара кэпсииллэринэн, ытык ырыалар былыргы Риим, Галликаан, Григориан (христианскай литургия, 5-с-9-с үйэ) матыыптарыттан (дьүһүйүүлэриттэн) саҕаланан сайдан барбыттар. Дьэ ол кэннэ, амвросианскай (Милаан), испаанскай, орто үйэлэр ырыалара дьиэрэйбиттэр. Өссө салгыы, монодиическай, трубадуур, труувер, миннезиингер аптаах-алыптаах ырыалара салгыны сатарыппыттар.

Бастакы үнүстүрүмүөннэр. Төрүт дорҕоон үнүстүрүмүөннэрин үөрэтэр наука
органология дэнэр. Бастакы үнүстүрүмүөннэри систиэмэлээһин 16-с үйэҕэ, 1511 сыллаахха (эпоха Возрождения) Себастьян Вирдунг үлэтинэн саҕаламмыт. Бу эйгэҕэ биир үйэ кэннэ, саамай монументаальнай үлэнэн Михаэл Преториус (1571-1621) үлэтэ сыаналаммыт. Оннук киһи-аймахха барабаан (дүҥүр), үрэр-оборор (көтөр-кыыл уҥуоҕа, от-мас көҥдөйө, сүөһү муоһа, аэрофон, гобой, волынка), кылга оонньуур (лиира, кифаара, кырыымпа) дорҕоон үнүстүрүмүөннэрэ баар буолбуттар. Итиэннэ, дьон өйүнэн бу күҥҥэ диэри сайда туралларын, бары билэ-көрө, истэ-сэргии сылдьабыт.
Бастакы клаавиша буолуохтаах тутулу Пифагор (б.э.и. 570-500 сс.) айбыт курдук. Бастакы муусукаан, Пифагор дьааһык (куорпус) иһигэр кыллары тардан, ол кылларын таарыйар тэрили айан, кэлин монохорд диэн ааттаммыт аптаах дьааһыгы (клавиир буолуохтаах сиэмэни) айбыт эбит... Оччотугар, фортепиано, синтезаатор төрдө монохорд буолар.
11-с үйэҕэ Гвидо д'Ареццо (991-1033) монохорду 3 устурууналаабыт, итиэннэ дорҕоону үйэтитэн, лиискэ 4 сурааһыҥҥа 6 нуота бэлиэтин айбыт. Мантан салгыы, 14-с-16-с үйэлэргэ клавиирдаах маникорд, клавикорд диэн клаавишалар үөскээн испиттэр. Нотоносец 5 сурааһыннаммыт, семитуоника чопчуламмыт. Салгыы, бары билэрбит курдук, клавесиин, фортепиано баар буолбуттар.

Саха омук. Саха устуоруйата (үөскээһинэ) түөрт кэминэн мээрэйдэнэр. Бастакыта, Александр Македонскай индиийскэй похуода (саакилар, б.э.и. 4-с үйэ), иккиһэ, Күл Тэгин түүр омугу үөскэтиитэ (моҥуол сирэ, 6-с-7-с үйэ), үсүһэ, Чыҥыс Хаан ээрэтэ, аан дойдуну ылыыта (12-с-15-с үйэ), төрдүһэ, Саха сиригэр нууччалар кэлии¬лэрэ (17-с үйэ, 1632 с.).
Саха төрдө буолбут Эллэй (12-с үйэ) иннинээҕи кэмнэргэ саха хааннаахтар «урааҥхайдар» диэн эбит.
Миэхэ төрүт саха омугум (норуотум) — мин ийэм-аҕам курдук... Мин сахабын.
Сахалар — сир-куйаар оҕолоробут. Саха сирэ — сир сүрэҕэ.

Саха дорҕооно. Мин санаам, саха идэтийбит доҕуһуолдьута саха дорҕоонун истэ-толоро үөскээн (төрүт дорҕоонтон саҕалаан), аан дойду дорҕоонун үөрэтэн (илиҥҥи-арҕааҥҥы омук дорҕоонун түһүлгэҕэ оонньоон, сыана быһан), бэйэлээх-бэйэ хотугу дорҕооммутугар төннүү. Туох барыта тэҥнэбилгэ эрэ кэрэтэ күөрэйэр.

Саха үнүстүрүмүөнэ. Саха тулалыыр айылҕатыттан маһыттан-отуттан оҥоһуллар дорҕоону таһаарар доҕуһуол үнүстүрүмүөнэ — саха дорҕооно дэнэр.

Саха хамсала. Саха үҥкүүтэ саха киһитин мээнэ хаамыытын (айанын), күннээҕи үлэтигэр туттуутун-хаптыытын, бултуур-алтыыр хамсалларын түһэрэн ылыахтаах. Саха сиэрин-туомун, үгэһин, итэҕэлин хамсалларын үҥкүү сокуона оҥостуохтаах. Саха хамсала саха тылын сүһүөхтэрин олугар, тыл хамсалын (дорҕоонун) баты¬һыытыгар эмиэ баар. Саха айылҕатын хамсааһына (түөрт кэмин уларыйыыта, дорҕооно, көстүүтэ, иһиллиитэ) — бу эмиэ саха хамсала.

Олоҥхо тыйаатыра. Өндөрөй Саабыс Барыыһап үлэлэрин ааҕабын, чинчийэбин, элбэххэ үөрэнэбин. Сүдү, сөҕүмэр үлэлэр. Улахан киһи...
Олоҥхо тыйаатырын тэрийдэ. Биһиги көмөлөһөбүт. Олоҥхо тыйаатыра —
ам¬тан-сымар, кут-сүр, айыы тыынын (духуобунас) эйгэтэ буолар.
Кылыһах — куйаар дуораана. Хаһан эрэ, клаассика таһымнаах Олоҥхо тыйаатыра — үрдүккэ көтүө...
Мин санаабар, Олоҥхо тыйаатырын сыаната (түһүлгэтэ) алаас курдук буолуохтаах. Көрөөччүлэр олорор саалалара Айыы тыынынан илгийиэхтээх. Көстөр олоҥхоҕо саха төрүт дорҕооно, хамсала, итэҕэлэ сокуон буолан чопчуланыахтаах. Олоҥхо сиэрэ-туома систиэмэлэниэхтээх. Таҥаһа-саба бигэргэниэхтээх. Оҥкула, олуга, тойуга, сэһэнэ чуолкайданыахтаах. Олоҥхо халбаҥнаабат хайысхаланыахтаах. Олоҥхо сыта-сымара эридьиэстэниэхтээх, бэл, аһын амтана быһаарыллыахтаах. Олоҥхо сценограафията — олох атыннык айыктаныахтаах, декораацията — кэк¬кэ¬лэһэ олох өҥнөнүөхтээх! Толору өйдөбүл диэн, оннуктаах!

Олоҥхо — тыын! Олоҥхо — айыы тыына! Олоҥхо — ол... Куһаҕаны кыайыы — олоҥхо!
Олоҥхо — духуобунас (кут-сүр)! Олоҥхо — кэрэни иҥэринэр ас!
Олоҥхо — Аал Луук Мас!
Олоҥхо тыйаатыра — коллааж (биир көстүүгэ — үс эйгэ, сэттэ мэтириэт,
тоҕус долгун)... Олоҥхо тыйаатыра — таҥара балаҕана.

Алгыс. 2008 сыллаахха, Атлантиическай акыйаан кытылыгар, Ислаандияҕа, Рейкьявик куорат таһыгар, Күөрэгэй туттарбыт саха балаҕанын уруйдаан саха алгыһын сиэрин-туомун оҥорбутум. Алгыс тулхадыйбат, халбаҥнаабат кануонун тутуһан.
Итиэннэ, чугас дьоммор айылҕалыын ситими алы гынааччыбын. Алгыс үс сылга биирдэ иҥэриллэрэ ордук...
Хаһан эрэ таҥнары сэргэни ылбытым.
Сылга биирдэ Уорҕаҕа, Ытык Хайаҕа, Чочур Мурааҥҥа сылдьабын. Түөспүн тыалга үрдэрэбин, көрдөһөбүн, буруйбун билинэбин, куппун-сүрбүн бөҕөргөтөбүн, санааларбын сааһылыыбын, ыраастанабын.

21-с үйэ дорҕооно. Сайдыыттан олох сүрэҕин тэбиитэ иэдэйдэ. Киһи тула бүтүннүү мотуор бирилиир, сириэнэ иһиирэр, тимир көлө бээҕиниир, өстүөкүлэ үлтүрүйэр тыаһа (какофуония). Куу-хаа... Куугун-хааҕын... Тирилэтии-тарылатыы (диссонаанс)... Тугу эрэ биэрэр, кутар аптамаат тэриллэр чыһыырыылара, куорат таас дьиэлэригэр ыйаммыт салгыны хачайдыыр кондиционердар улуйуулара, лиип¬тэр, эриэлсэлэр таһыгырыыллара ыраас-чуор кулгаахпытын бүөлээтэ... Бу аныгы дорҕооммут чыпчаала.
Аныгы оҥоһуу муусука хайысхата — техно, хип-хоп, электруоника буолла. Бу барыта сүрэхтэн тахсар дорҕоон буолбакка, бэйэтэ оҥорор массыына (көмпүүтэр) тыаһа эбээт?!.

Киинэ муусуката. Тыал... Тыал ырыата... Сотору бары тыал буолуохпут... Уот тойуга... Уу кутуруута... Сир иэйигэ...
Киинэ — саамай эдэр ускуустуба. 1896 сыллаахха Нижнэй Новгородка, Арассыы¬йа быыстапкатыгар аан бастаан саҥа төрөөбүт киинэ көстүбүтэ. Саҥарбат киинэ. Бастакы саҥата (дорҕооно) муусука буолбута. 1920 сылларга Д. Шостакович,
Г. Свиридов, В. Соловьев-Седой киинэни доҕуһуолунан киэргэппиттэрэ. Кинилэри «таапердар» диэн ааттаабыттар эбит.

Алтыспыт композиитордарым. 1986 сыллаахха композиитор Олег Лазаревскайдыын бииргэ үлэлээбит дьоллоохпун. Күһүн Бүөтүр Бэстирикиэп даачатыгар саҥа програамма (репертуар) оҥорбуппут. Мин киниттэн аан бастаан соһуйбутум уонна үөрбүтүм диэн, хас ырыа аайы 16, 24 таакт, хайаан да гитаараҕа сололатар этэ. Оннук кини миигин, муусука көҥүл суолунан айаннаа, биир халыып матыып¬ка хааччахтаныма, «санаан хоту импровизаациялаа» диэбитэ. Иккиһинэн, кини көҕүлээһининэн бэйэбэр, Сахабыт сиригэр бастакы, Америкаҕа сакаастан электруоннай барабаан атыыласпытым. Кэлин ол тэрилбин атыылаан, эбэн-сабан таас дьиэлэммитим. Онон киниэхэ махталым улахан. Олег билигин Москваҕа олорор, манастыырга үлэлиир.
1987 сыллаахха композиитор Сергей Белоголов дьиэтигэр сылдьыбытым. Ол маннык этэ. Бу сыл Саха госудаарственнай филармуониятыгар, бастакы профессионаальнай, «Тымныы 72оС» диэн рок бөлөх тэриллибиппит. Худуожественнай салайааччыбыт Сааша Чмыхалов диэн нуучча уола этэ. Кини билигин соҕуруу үрдүк таһымнаах айар бөлөххө клаавишаҕа оонньуур.
Арай биирдэ, Сааша репетиицияҕа Сергей Белоголову аҕалла. Биһиги сахалар, Васёк, Гена, мин, испитигэр буотун өлөн хааллыбыт. Сергей Белоголов айымньыларын нуоталарын, паартияларбытын биир-биир тарҕатта. Андрей, Сааша музыкааль¬най училище үөрэхтээх, «Севернай мозаика» диэн, джааз бэстибээл Гран-При лауреаттара уолаттар, тута аахпытынан, оонньообутунан бардылар. Биһиги, сахалар ньимиликээннээн баран олордубут. Дьэ, күлсүү бөҕө буолла...
Онтон Сергей, биһиги — Гена, Васёк, мин «Эксперимеҥҥэ» оонньообут репертуарбытын болҕомтолоохтук истэн баран, астыммытын эппитэ. Биһиэхэ ол, хайа да ситиһиилээҕэр улахан сыанабыл, үөрүү этэ. Биллэн туран, аранжируовкабытыгар сүбэ-саргы курдук, ыйан-кэрдэн биэрбитэ. Дьэ, бу курдук билсиһэн, кини эриэхэбэй аккуордаах, дьикти-дьиибэ айымньыларын, аҕыйах хонук репетиициялаабыппыт. Ырыаларын Андрей уонна Таатта ыллаабыттара. Табыллыбыта. Хомойорум диэн, бу нууччалыы-сахалыы тыллаах саҥа програамманы Дьокуускайга эмиэ көрдөрбөтөхпүт.
Кини дьиэтигэр кыра рояль баарын өйдүүбүн. Остуолга ас тардан Андрейы, Саа-шаны, Дииманы, миигин чэйдэппитэ. Дьиҥнээх композиитор олорор уйата, айар эйгэтэ, кэпсээнэ да уратылаах этэ. Ол дьикти көстүү харахпар хаалан хаалбыт... Ити курдук, классиическай муусука композиитора рок-муусукааннары ыалдьыттата сылдьыбыттаах...

Уһуйааччылар. Саха тыыннаах муусукатыгар, бэйэлэрин сатабылларын кэскилгэ үөрэтэр учууталлар баалларыттан, киһи эрэ үөрэр. Холобур, Георгий Сергучев «Дапсы», Анатолий Босиков-Босс «Ый суола», Александр Ильин-Мондо «Үргэл», Юрий Спиридонов-Сиэн Тиитэп «Хаһыы», Герман Хатылаев «Дьөһөгөй» диэн айар бөлөхтөрү таһаарбыттара, саха норуотун киэн туттуута буолар. Кинилэргэ өссө үрдүк ситиһиилэри баҕарыаҕыҥ!

Гитаара. Миэхэ «гитаара бэйиэттэрэ» — Джимми Пейдж, Ричи Блэкмор, Гари Мур буолаллар.
Оччоттон-баччаҕа дылы, сыанаҕа тыыннаахтыы 20-ччэ гитаарнай композиицияны оонньоотум. Сыыһа элбэх эрээри, элбэхтэн эрэйи көрбүт соҕотохпун...

Санаалар (ахтылҕан). Оҕо сылдьан, Чөркөөх кулуубун сыанатыгар Дмитрий Ходуулап хоһоон ааҕарын көрбүтүм. Ол хоһоону, Ойуунускай «Өрүөл кэриэһин» оро-йуон бэстибээлигэр инсценировка оҥорон ааҕан, лауреат буолбуттааҕым... Режиссёрбут — учууталым Акулина Фёдоровна Филатова этэ. Оо, хоһоон...
Эһиил 2012 сылга арыгы испэтэҕим 20 сыла буолар. Оннук бааҥкалаах, бытыыл-калаах пиибэлэри испэтэх эбиппин. Мин эдэр сааспар маннык утахтар суохтара. Киһи арыгыны кыайыан сөп эбит.
Саха баайа — хаар... Ууллара ыарыылаах... Саха (киһи) — мэтириэт... Сууллара — аһыылаах...

Баҕа санаа. Бэйи эрэ... Аан кыычыгырыыра, баҕа бабыгырыыра — барыта ураты матыып ээ. Бэл, тыал тыаһын, буойас куугулун — нуотаҕа түһэриэххэ баара?!.
Аны... Күрүлгэн күрүлүүр дьүрүһүҥэ уонна кыраантан суккуруур уу дьуруһа (тыаһа), холорук эрийэр дорҕооно уонна пылесуос оборон быыгыныыра туох ура¬тылааҕый?!. Дорҕоону чинчийиэҕиҥ! Добун дорҕоон айыллар саҕалааһыннара, арыт манныктан тахсар эбээт...
Бакааллар охсуһар тыастара тапталы таарыйан, ырыа буолан ыллана турдуннар! Саха муусукааннара, саҥаны айан иһиэҕиҥ!

Ыра санаа. Маҥан өҥнөөх дорҕоону (маантара, сахараал, алгыс алаҥхатын), бэл, хара өҥнөөх дорҕоону (ынырык, ынчык, эҥэрик мэниригин) барытын тутуохпун, истиэхпин, сэҥээриэхпин-сэргиэхпин, үтүөнү-мөкүнү өрө ытыйыахпын саныыр буоллум дии... Айымньы киирсиилээх (конфликтаах) буолуохтаах. Улуу муусука — өлбөт дууһалаах эбээт?!.
Үтүөлээх-таймалаах буолуу — кыра майгы. Кэпсээҥҥэ (номоххо) киирии, дьэ, ол кырдьык, суураллыбат бэлиэ. Холобур, мин үс үйэлээх үөрүүлээхпин. Ким да ыллыы илигинэ, сахалыы хард-рокка холоммутум, «Оҕо куйуурдуу турара» диэн пааматынньыгы түстээбитим, аан дойдуга соҕотох Олоҥхо тыйаатырын бастакы салайааччытабын. Буолбуту ким сотуой?!. Көмөлөспүт дьоҥҥо махтал!

Түмүк: Уһун уһук бүттэ.
Үлэлиибин да, үөрүү суох! Тоҕо?!.
Халтай хаһыы, сулуһуруу ыарыыта урут суох этэ, билигин элбээтэҕиэн... Туох барыта атыыланар (продаажнай) буолла. Туох барыта сиэрэ-майгыта (нраавственнайа) суох буолла. Омуннуруу-төлөннөрүү...
Ол эрээри, киһи быһыытынан киһилии киһи (дьон) билигин да баар. Ол аата сахалар — баарбыт, баар да буолуохпут... Сахалыы майгы сүтүө суохтаах.
Үтүө уонна кэрэ. Үтүө — сөбүлэтэр, кэрэ — үйэтийэр. «Үтүө киһи хараҕа үс». Туох эрэ дьиктини оҥорбут киһи?!. Оо, тугу эрэ... тугу...
Баар эйгэ соһуччу уларыйыылара (метамарфозалар) кэлиэх курдуктар... Бары көрүҥҥэ. Оо, тыытыллыбатах айылҕа... Сыккыс. Бэйэбин эрэ албыннаабатарбын.
Тиэриллибит-эриллибит (вульгаарнай) олоҕу сирэбин. Тайҕа иччитэ Байанай бобор курдук.
Наука төрдө — матемаатика. Матемаатикаҕа эрэ албын суох. Матемаатика (ариф-метика) уонна нуота ини-биилэр.
Суоттааһын. Таайааһын. Ойууннааһын. Бу чыпчааллар.

Саха сирэ — ыраас салгын. Ыраас санаа. Ыраас ыра! Күн тахсар дьиэтэ — киһи-аймах сырдыга. Сырдык — кырдьык. Оо, олоҥхо... Иннибэр — кэлэр кэм...
Арай биирдэ, эмиэ түһүлгэҕэ тахсыам... Көрбүтүм дьон окко сынньана сыталлар. Мин ыллыыбын, кинилэр истэллэр... Дьикти диэн, ол буолуох этэ.
Субу... Субурҕа... Буурҕа... Суруллубут суоруллубат (партитуры не горят)...

Этии: Бэрисидьиэн саха интэллигиэнсийэтин (кут-сүр дьонун) уҥа өттүгэр
илдьэ сылдьара буоллар?!. Баараҕай бырайыак (сир баайын хостуур үлэ) бара турар кэмигэр, духуобунас (култуура) күүһэ хаалаары гынан эрэр...
Бэрисидьиэн ааптарыскай быраап (интеллектуальнай собственность) эйгэтин үөскэтэрэ буоллар?!. Венчур рисковай хамсааһынын саҕалыыыра буоллар! Айар дьон күлүккэ сылдьаллар... Бу эстии бэлиэтэ...
Бэрисидьиэн Олоҥхо куоратын (тыйаатырын) туттарара буоллар! Саха тыла, омукпут уратыта (сэмэйэ, сайаҕаһа, тулуура), норуоппут кэрэтэ сүтэн эрэр... Тыйаатыр – тыл (омук) күүһэ...
Саха сирдээх Модун Арассыыйа бу тыыннаах, тымырдаах санаалары өйүүрэ буоллар!
Оччоҕо олохпут тупсуо, хабахха тыыныы тохтуо, дьүссүөннээх дьүрүһүҥ үөскүө!
Туох барыта уларыйар. Уларыйбат — айылҕа уонна муусука! Айылҕа — Таҥара, муусука (олоҥхо) — эмиэ...
Туску!

Битээлий Былааһап
2011 сыл

«Субурҕа» кинигэттэн.
ИИТЦ «Алаас», 11.06.2011.

 

Вернуться назад  

Коллектив театра

Линия жизни

Иван Шакуров

И.Ю. Пестряков

Афиша

“Кыыс Дэбилийэ” премьерата!
ПРЕМЬЕРА! ПРЕМЬЕРА! ПРЕМЬЕРА!Саха норуотугар “Кыыс Дэбилийэ” курдук биир уһулуччулаах эпическэй айымньыны бэлэхтээбит улуу олоҥхоһут Н.П.
Олоҥхо театра “Күн Эрили” диэн оҕолорго аналлаах куукуланан испэктээкилгэ ыҥырар
"Күн Эрили"Олунньу 19 20 күннэригэр 1100 1500 чаастан А.Е. Кулаковскай аатынан Норуоттар доҕордоһууларын Дьиэтигэр Олоҥхо...

Поиск